Tuzlu Sardalya Nasıl Yapılır? Gelibolu Usulü Sardalya Tuzlama
Güncelleme tarihi: 2 saat önce
Gelibolu'da balık denince akla ilk gelen sardalyadır. Marmara ile Ege'nin buluştuğu bu kıyılarda sardalya yalnızca bir balık değil, kuşaktan kuşağa aktarılan bir mutfak kültürüdür. Bu kültürün en bilinen lezzeti ise tuzlu sardalyadır.
Bu yazıda Gelibolu'nun simgesi tuzlu sardalyanın hikâyesini ve evde nasıl yapılacağını adım adım anlatıyoruz.
Gelibolu'nun tuzlu sardalyası
Tuzlu sardalyanın Gelibolu'daki geçmişi 1800'lere, bölgede yaşayan Rumlara kadar uzanır. O dönemde buzdolabı olmadığı için balığı uzun süre saklamanın yolu tuzlamaktı. Bu ihtiyaçtan doğan yöntem zamanla bölgenin en karakteristik lezzetlerinden birine dönüştü. Bugün Gelibolu'da hâlâ geleneksel yöntemlerle tuzlu sardalya üreten aile işletmeleri bulunuyor.
Gelibolu'nun balık kültüründe tuzlu sardalyanın yanında lakerda, çiroz ve ançüez gibi tuzlanmış başka balık lezzetleri de önemli bir yer tutar.
Palamut sezonunda en çok tercih edilen bir diğer geleneksel lezzeti öğrenmek için Evde Palamut Lakerda Tarifi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Tuzlama için sardalya nasıl seçilir?
Çok taze olmalı. Gözleri parlak, pulları yerinde, eti diri olmalı. Karnı yumuşamış balıklar tuzlamaya uygun değildir.
Orta ve iri boy tercih edin. Çok küçük sardalyaların eti tuzda fazla kurur.
Sezonunda alın. Sardalya en yağlı ve lezzetli halini yaz sonu ve sonbaharda alır. Yağlı balık tuzlamada daha iyi sonuç verir.
Malzemeler
1 kg taze sardalya
Bol miktarda iri kaya tuzu
Saklamak için natürel sızma zeytinyağı
İsteğe göre defne yaprağı ve tane karabiber
Tuzlu sardalya yapılışı
1. Sardalyaları temizleyin Başlarını koparın; baş koparılırken iç organların bir kısmı da kolayca çıkar. Kalan içini parmağınızla temizleyin ve balıkları soğuk suyla durulayın.
2. Kanını alın Sardalyaları tuzlu soğuk suda bir süre bekletin. Su bulandıkça değiştirin. Bu adım balığın rengini açar ve tuzlu sardalyanın acı tat almasını önler.
3. Tuza yatırın Geniş bir kabın ya da cam kavanozun dibine kalın bir kat kaya tuzu serin. Sardalyaları yan yana dizin ve üzerlerini tuzla kapatın. Her kat arasına tuz serip kabı doldurun. En üste kalın bir tuz katı yapın.
4. Bastırın ve bekletin Balıkların üzerine bir tabak ve küçük bir ağırlık koyun. Kabı buzdolabında bekletin. Balıklar tuzu eritip salamura oluşturur. Balığın boyutuna ve istediğiniz tuz seviyesine göre bu süre birkaç gün ile iki hafta arasında değişir.
5. Tuzunu alın ve fileto çıkarın Sardalyaları tuzdan çıkarıp soğuk suyla yıkayın. Tuzu fazlaysa kısa bir süre suda bekletin. Ardından balığı ortadan açıp orta kılçığı çıkarın ve kağıt havluyla kurulayın.
6. Zeytinyağına alın Filetoları temiz ve kuru bir kavanoza dizin. İsterseniz defne yaprağı ve karabiber ekleyin. Üzerini tamamen kapatacak kadar zeytinyağı dökün ve buzdolabında saklayın.
Püf noktaları
Dondurmak güvenliği artırır. Tuzlu sardalya pişirilmediği için balığı tuzlamadan önce birkaç gün dondurucuda bekletmek önerilir.
İri kaya tuzu kullanın. İnce tuz balığın yüzeyini hızla kapatır, tuzun içeri eşit işlemesini engeller.
Balık hep zeytinyağının altında kalmalı. Havayla temas eden kısımlar daha çabuk bozulur.
Zeytinyağı lezzetin yarısıdır. Tuzlu sardalya zeytinyağında bekledikçe onun aromasını alır. Meyvemsi ve taze bir erken hasat zeytinyağı tuzun sertliğini yumuşatır.
Tuzlu sardalya nasıl servis edilir?
Filetoları servis tabağına dizin. Üzerine ince doğranmış kırmızı soğan ve maydanoz ekleyin. Birkaç damla limon ve bolca zeytinyağıyla tamamlayın. Kızarmış ekmek ve közlenmiş biberle de çok iyi gider.
Servis sırasında üzerine gezdirilen zeytinyağı tabağı canlandırır.
Kış aylarında yapabileceğiniz bir diğer geleneksel balık saklama yöntemi için Hamsi Tuzlaması (Ançüez) Nasıl Yapılır? içeriğimize de göz atabilirsiniz.
Tuzlu sardalya ne kadar saklanır?
Zeytinyağı içinde, kapağı kapalı kavanozda ve buzdolabında saklanan tuzlu sardalya birkaç hafta tüketilebilir. Kavanozdan alırken temiz ve kuru bir çatal kullanın.
Gelibolu'dan sofranıza
Galli Premium, tuzlu sardalyanın da memleketi olan Gelibolu Yarımadası'ndan geliyor. Ayvalık zeytinlerinden erken hasat ve soğuk sıkım yöntemiyle üretilen yağımız, Gelibolu'nun deniz lezzetleriyle aynı topraktan besleniyor.
Kullanacağınız zeytinyağının bölgesel kalitesi hakkında detaylı bilgi almak için Çanakkale Zeytinyağı Nedir? yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tuzlu sardalya çiğ mi yenir? Tuzlu sardalya pişirilmez, tuzla olgunlaştırılır. Bu yüzden taze balık kullanmak ve önceden dondurmak önemlidir.
Tuzlu sardalya kaç günde olur? Balığın boyutuna ve istenen tuz seviyesine göre birkaç gün ile iki hafta arasında hazır olur.
Tuzlu sardalyanın tuzu nasıl alınır? Servisten önce soğuk suda kısa bir süre bekletmek fazla tuzu alır.
Tuzlu sardalya ile lakerda arasındaki fark nedir? İkisi de tuzlama yöntemiyle yapılır. Lakerda iri palamut veya toriğin dilimlerinden, tuzlu sardalya ise bütün sardalyadan hazırlanır.
Yorumlar